MARC CLEUTJENS – BRABANTS CENTRUM – NR. 27 – DONDERDAG 3 JULI 2014

Kinderdorp Palabana leert op eigen benen staan

Volgend jaar is het precies tien jaar geleden dat Pola van der Donck in Palabana haar eigen kinderdorp opende. De Boxtelse aids-activiste, die begin vorig jaar op 90-jarige leeftijd overleed, zette zich sedert de jaren tachtig van de vorige eeuw in voor het lot van aidswezen in Zambia. Haar werk wordt met evenveel enthousiasme en toewijding voortgezet door de Pola van der Donck Stichting, maar het moment is gekomen dat de bakens worden verzet.

Als Palabana in 2015 het tweede bestaanslustrum van het kinderdorp viert, maakt Pola haar laatste reis. De stoffelijke resten van de Boxtelse worden in een urn naar Zambia gevlogen waar een monument ter nagedachtenis zal worden opgericht. Sinds haar broer Martin aan aids overleed en ze een boek schreef over zijn leven, was ze dag en nacht bezig met slachtoffers van de gevreesde ziekte. ,,Inderdaad, óók ’s nachts”, zegt voorzitter John Schalken. ,,Pola werkte altijd voor de stichting en als ze ’s nachts een nieuw idee had, schroomde ze niet haar collegabestuursleden te bellen.”
Onder leiding van Boxtelaar Schalken is het bestuur nieuwe wegen ingeslagen. De passie die zo kenmerkend was voor Pola is gebleven, de werkwijze is veranderd, gemoderniseerd. Met medebestuurslid Hans van Liempt bracht de voorzitter dit voorjaar een uitgebreid werkbezoek aan Palabana, naar eigen zeggen om een denkbeeldige foto te maken van de huidige stand van zaken in het kinderdorp. ,,We wilden met deze momentopname na bijna tien jaar de balans opmaken en kijken hoe Palabana ervoor staat”, aldus Schalken.

De conclusie luidt dat de stichting die in Zambia actief is, nog altijd goed werk verricht. De infrastructuur, letterlijk én figuurlijk, staat als een huis en de tachtig kinderen die in Palabana wonen en naar school gaan, hebben het naar omstandigheden goed. ,,Het vraagstuk rond de aidswezen in Zambia is evenwel niet minder ernstig geworden”, constateert bestuurslid Van Liempt zorgelijk.

,,Op een bevolking van 11 miljoen mensen leven 900.000 weeskinderen en het aantal besmettingsgevallen neemt nog steeds toe.”

Werk aan de winkel dus voor de Pola van der Donck Stichting, die kan bogen op de trouwe steun van zo’n tweeduizend donateurs en sponsors, maar zoekt naar verbreding van de groep steunpilaren, met name onder jongeren. ,,Naast de vaste donateurs gaan we vaker projecten opzetten waarvoor we mensen zoeken die een bijdrage willen leveren”, vertelt voorzitter Schalken. Hij noemt bijvoorbeeld de aanschaf van tablets waarmee het onderwijs in Palabana op termijn verbeterd zou kunnen worden. ,,De komst van internet is ook een grote wens.”

DSC01030 2

De kinderen van Palabana poseren graag voor de fotograaf.


EXTRA INKOMSTEN

Tijdens het laatste werkbezoek aan het kinderdorp – gelegen op een terrein van 200 hectaren onder de rook van hoofdstad Lusaka – werd duidelijk dat de continuïteit gewaarborgd moet worden. Dat de lokale stichting goed werk verricht, is natuurlijk een prima uitgangspunt. ,,Maar we hebben ook geconstateerd dat in Palabana gestreefd moet worden naar economische zelfstandigheid. Er moet simpel gezegd meer geld verdiend worden zodat het kinderdorp zich over pakweg vijf jaar zelf kan bedruipen”, aldus bestuurslid Van Liempt. Daarvoor moet nog flink aan de weg getimmerd worden. De boerderij moet niet alleen zorgen voor voedsel voor de tachtig weeskinderen en de ongeveer 35 medewerkers van het kinderdorp. ,,Het surplus moet verkocht worden”, zegt voorzitter Schalken. ,,Denk aan de maïsoogst, kippen, varkens, groente en fruit. Via een boerderijwinkel kan een extra inkomstenbron worden opgezet. Ook het inrichten van een bakkerij staat op de wensenlijst.” Ook het onlangs in gebruik genomen skill centre – een opleidingscentrum dat naast de school in Palabana is verrezen – kan hieraan bijdragen. ,,Naast de reguliere lessen op school leren kinderen hier een vak, zoals timmeren maar ook kleding maken”, stelt Schalken. ,,Het besef dringt door dat een succesvol draaiend skill centre meer producten kan gaan maken, die verkocht kunnen worden en dus geld in het laatje brengen. Denk aan meubels en kledingstukken.”

DOORSTROMING

Tijdens hun werkbezoek aan kinderdorp Palabana werd het Schalken en Van Liempt duidelijk dat er op meer fronten nieuwe uitdagingen liggen. Omdat er slechts plaats is voor tachtig kinderen en jongeren en de doorstroming niet zo vlot verloopt, is het lastig om nieuwe wezen een veilig onderkomen te bieden. ,,Jongeren die destijds de opening meemaakten wonen nog steeds in Palabana”, zegt Van Liempt. ,,Hoewel de maximale leeftijd 18 jaar is, denk ik dat er ook oudere jongeren wonen.” Om instroom van jonge kinderen mogelijk te maken, wordt momenteel met de stichting in Zambia nagedacht over een leerwerktraject, dat ertoe moet leiden dat jongeren op een gegeven moment een vak geleerd hebben en Palabana verlaten. ,,Dit vereist een grote omschakeling en is voor velen een transitie omdat ze hun veilige plek gaan verruilen voor de samenleving waarin ze vroeger verschoppelingen waren”, constateert voorzitter Schalken. ,,Door goede educatie aan te bieden, bestaat de kans dat ze re-integreren. Het biedt ons de gelegenheid om nieuwe kinderen toe te laten en onderwijs en veilige woonruimte te bieden. De oudere jongeren pardoes op straat zetten is natuurlijk geen optie, we moeten ze gaan leren om eerder vanuit Palabana de wijde wereld te gaan verkennen.”

Zicht op enkele groepshuizen waarin de kinderen van Palabana wonen.

Zicht op enkele groepshuizen waarin de kinderen van Palabana wonen.

STOP BEGGING

De Pola van der Donck Stichting bereidt momenteel een nieuwe aanpak voor waarin de communicatie met donateurs, sponsors en andere belangstellenden wordt geprofessionaliseerd. Naast de papieren nieuwsbrief doen sociale media hun intrede, wordt de huisstijl veranderd en gaan ambassadeurs van de stichting overal in het land aandacht vragen voor het werk in Palabana. In Zambia zijn de medewerkers van het kinderdorp ook doordrongen van het belang van een nieuwe aanpak. Stop begging (stop met bedelen of vragen naar geld vanuit het Westen – red.) is een steeds vaker gehoorde kreet, net als ’Geef ons geen vis, maar een hengel’. ,,Met andere woorden: ook in Palabana zien de mensen dat het anders kan én moet. Daarbij zal het kinderdorp prominenter op de voorgrond komen te staan. Onze aandacht zal dus gericht zijn op het Palabana Children Village, dat is ons uithangbord. De Pola van der Donck Stichting zal minder prominent in beeld zijn.”